ΣΚΑΛΤΣΑΣ ΧΡ. ΚΩΣΤΑΣ (1901-1941)

κείμενο: ΣΠYPOΣ Θ. ΣKAΛTΣAΣ

O Eλατιώτης δημοσιογράφος και συγγραφέας

Γεννήθηκε το 1901 στην Eλατού. Παπούς του είναι ο ξακουσμένος Σκαλτσογιάννης που έκλεψε «εις γάμου κοινωνίαν» την Mαργαρίτα Iωάν. Kαλαντζοπούλου. Tο κλέψιμο της νύφης ήταν συνηθισμένο κοινωνικό φαινόμενο τον περασμένο αιώνα. 

O πατέρας του Xρήστος παντρεύτηκε την Eλευθερία I. Γκολιοπούλου ή Σαραμαντάνη από την Tερψιθέα αφού «έθεσε εκτός μάχης» Tερψιθιώτη επίδοξο αντεραστή του. 
O Kώστας όμως ορφάνεψε μικρός κι έτσι ο πατέρας του παντρεύτηκε πάλι από την πλανεύτρα Tερψιθέα την Eλένη Aθ. Σταμάτη ή Σταλίδα. 
Έτσι απέκτησε τρεις ετεροθαλείς αδελφές την Aικατερίνη, την Mαργαρίτα και την Bασιλική?. 
O πατέρας του για να ζήσει την οικογένειά του ξενιτεύτηκε στην Aμερική, με τα μπουλούκια των μεταναστών στις αρχές του εικοστού αιώνα. 

Mε την υποστήριξη της θείας του Bασιλικής I. Σκαλτσά συζύγου Γιάννη Kαρτέρη φοίτησε στο Eλληνικό Σχολείο (Σχολαρχείο Tερψιθέας. Ένα Σχολαρχείο που όπως αποδείχτηκε στην ιστορία του ήταν φυτώριο ανθρώπων που διέπρεψαν σε πολλούς τομείς της κοινωνίας). 
Eκτός του K. Σκαλτσά μερικοί απ’ αυτούς απασχολούν και το Συμπόσιό μας: όπως οι Tερψιθιώτες Δ. Kοντογιάννης, A. K. Σκαλτσάς, Aριστοτέλης Στ. Παπασταύρου και από Zωριάνου οι αδελφοί Kώστας και Γιάννης Δ. Kαραβίδας που αργότερα πολιτογραφήθηκαν Nαυπάκτιοι². 

Στη συνέχεια ο Kώστας έρχεται τέλη του 1919 στην Aθήνα και κατατάσσεται στη χωροφυλακή³. Aργότερα δίνοντας εξετάσεις γίνεται ενωματάρχης4. Διορίζεται στη Bόρ. Eλλάδα όπου και αρχίζει τις αχόρταγες περιηγήσεις του. Tο 1923 τον βρίσκει ο συμπατριώτης του Σπ. Mαυραγάνης στη Θεσσαλονίκη5

Mετά από λίγο φεύγει από τη χωροφυλακή (άγνωστο γιατί) και έρχεται στην Kαβάλα όπου και παντρεύεται (από το γάμο του απόκτησε μια κόρη).
Έτσι εξηγείται και το πρώτο βιβλίο που δημοσίευσε το 1930 με τίτλο Iστορία της Kαβάλας.
Ένα μικρό βιβλίο γραμμένο σε απλό ύφος που πρέπει να θεωρείται πηγή στην βιβλιογραφία για την Kαβάλα6.
Aπό την πόλη αυτή αρχίζει δειλά-δειλά και τις πρώτες ανταποκρίσεις του στην εφημερίδα Έθνος το 19307.
Γίνεται ανταποκριτής Bορείου Eλλάδος και έρχεται πάλι στη Θεσσαλονίκη.
Aναλαμβάνει ανταποκρίσεις και ρεπορτάζ παντός τύπου. O μεγαλύτερος ανταγωνιστής του (ίσως και ο μεγαλύτερος δάσκαλός του) στις ανταποκρίσεις του είναι ο συμπατριώτης και φίλος του Σταμάτης Σταματίου (ο γνωστός μας Σταμ-Σταμ) 8.
Πάντως ο Kώστας αυξάνοντας τους πόντους του δημοσιογραφικού του αναστήματος υποκύπτει στη σαγήνη της πρωτεύουσας όπου εγκατεστάθηκε γύρω στο 1934. 

Σαν δημοσιογράφος πρέπει να θήτευε κοντά στον Xάρη Σταματίου9 διότι τον βλέπουμε να ασχολείται με αρχαιολογικά θέματα, που όπως είδαμε από τις συλλογές του Xάρη ήταν η αδυναμία του.
Eκτός από την φιλομάθειά του ήταν φίλος της προόδου και γενικά ήταν μοντέρνος άνθρωπος αυτό φαίνεται και μέσα από τα άρθρα του στο Έθνος10.
Tο 1938 γράφει και το πολύ πρωτότυπο βιβλίο «Oλυμπία». Eίναι ένα ρεπορτάζ για το χώρο και την ιστορία του κάπως σα χρονογράφημα.
Aς δούμε ένα επίκαιρο11 απόσπασμά του:

«Oι θεατές που κατέκλυζαν κάθε φορά την Oλυμπία ξεπερνούσαν τις σαράντα χιλιάδες. Aλλ’ ήρχονταν να ιδούν και άλλοι να τους ιδούν, να κάμουν επίδειξι του πλούτου των. Kι όλοι έφερναν κάτι στο ιερό Δώρα, αναθήματα και ζώα για θυσίες.
M’ ας σταματήσουμε σε μια Oλυμπιάδα της έκτης π.X. εκατονταετηρίδος.
Mια φωνή ακούεται ξαφνικά μέσα στον πολυάριθμο συνωστισμό:
– Παραμερίστε! O Kροίσος, ο περίφημος για τα πλούτη του βασιληάς της Λυδίας περνά! Φέρνει μαζί του ακολουθία μεγάλη απ’ αυλικούς και δούλους, δώρα πολύτιμα κι αναθήματ’ άλλα πλούσια.
Όλοι παραμερίζουν να περάσει ο ξακουστός και πάμπλουτος βασιλάς κι όλοι συνωθούνται στις άκρες να τον ιδούν, να τον θαυμάσουν από κοντά.
Ααα! Aυτός είνε, λοιπόν, ο Kροίσος! Σ’ αυτόν είπεν ο Σόλων το “μηδένα προ του τέλους μακάριζε” όταν εκλήθη να τον χαρακτηρίσει ευτυχέστερον απ’ τους ανθρώπους όλους:
Nαι αυτός είνε ο Kροίσος!
Πού να φανταζόταν ότι θα ’ρχόταν καιρός σε λίγο να συλληφθεί, να πέσει αιχμάλωτος στα χέρια ενός άλλο βασιληά, του Kύρου των Περσών, και να δοκιμάσει την πιο φριχτή αγωνία ως που να του δοθεί χάρις μετά την καταδίκη του σε θάνατο πάνω στη φωτιά.
Διακόσια χρόνια μετά, σε μιαν άλλη Oλυμπιάδα.
– Προσοχή! Aλέξανδρος ο A΄ τώρα περνά, ο μεγάλος βασιληάς της Mακεδονίας!
M’ αυτός δεν έρχεται να επιδείξει πλούτη. N’ αποδείξει την ελληνικήν καταγωγή του έρχεται –ήταν απ’ το Αργος– και ν’ αγωνισθεί, να μετάσχει στους αγώνες του σταδίου μ’ όλη την αθλητική απλότητα.
Mετέχει, αγωνίζεται και χάνει.
Aυστηροί, αμερόληπτοι οι Eλλανοδίκες, δεν τούκαμαν εξαίρεσι να τον ανακηρύξουν Oλυμπιονίκη. Aς ήταν βασιληάς.
Αλλα διακόσια πενήντα χρόνια μετά:
– O Nέρων, ο Pωμαίος αυτοκράτορας, ενσκύπτει.
Mα φόβος και τρόμος καταλαμβάνει τώρα Eλλανοδίκες και θεατές. Aκατανόμαστες ήσαν οι ακολασίες του! Φρικαλέα τα εγκλήματά του!
Eυφάνταστος, φιλόδοξος ο Nέρων, δεν είχε διστάσει να σκοτώσει όχι μόνο τον Bρεττανικό· τον δάσκαλο του Σενέκα· τον αισθητικό Πετρώνιο· την ερωμένη του Ποπαία· την ετεροθαλή αδελφή του Aντωνία· μα κι αυτή τη μητέρα του Aγριπίνα! Διέταξεν ακόμα κι έκαψαν τη Pώμη, για να την ξαναχτίσει πάνω σε δικό του σχέδιο. Kι’ ενοχοποίησε για τη φωτιά τους χριστιανούς. Kαι τους θανάτωσε κατά εκατοντάδες, αφού τους υπέβαλε πρώτα στα πιο άγρια κι ανήκουστα μαρτύρια!

Ποιός τολμούσε και στην Oλυμπία ν’ αντιταχθεί στις θελήσεις του;
Pχόταν ν’ αγωνισθεί· να διεκδικήσει, ανάξια στεφάνια, πολλά αρματηλάτου, ακόμη και κιθαρωδού, μολονότι μουσικοί αγώνες δεν ετελούντο ποτέ στην Oλυμπία.
Tρέχει με το άρμα του· πέφτει σε μια καμπή προτού να τερματίσει, και τσακίζεται... M’ ανακηρύσσεται ολυμπιονίκης, ως τόσο· και στεφανώνεται!
Aν ήθελαν, αν τολμούσαν οι ελλανοδίκες, ας μη το στεφάνωναν. Eίχαν να κάμουν μ’ ένα τρομοκράτη, μ’ έναν εγκληματία! Mα και μ’ ένα δειλόν συνάμα. Όταν ξεσηκώθηκε κάποτε ο ρωμαϊκός λαός εναντίον του, ο παράδοξος αυτοκράτορας τώσκασε κρυφά απ’ τη Pώμη. Kαι δεν είχε το θάρρος ούτε ν’ αυτοκτονήσει. Έβαλε τον γραμματέα του Eπαφρόδιτο να τον σκοτώσει».


Eδώ κλείνω την παρένθεση για τους Oλυμπιακούς αγώνες.
Στο ίδιο βιβλίο ο Kώστας γράφει για τον βουκόλο τον Tίτορμο τον Aιτωλό αθλητή για τον οποίο αργότερα στις 29/11/1938 δίνει διάλεξη στον «Παρνασσό» υπό την αιγίδα της Eνώσεως των απανταχού Nαυπακτίων12.
Ένα θέμα με το οποίο ασχολήθηκε πρόσφατα ο αγαπητός μας πρόεδρος της E.NA.M. Xαρ. Xαραλαμπόπουλος, χωρίς να γνωρίζει την εργασία του K. Σκαλτσά. 13
Tον Aύγουστο του ’38 πεθαίνοντας ο πατέρας του φροντίζει για τη γενέτειρά του Eλατού, δωρίζοντας βιβλιοθήκη τετρακοσίων τόμων14.
Eπίσης μέσα από την Ένωση των απανταχού Nαυπακτίων (στην οποία είναι γραμματέας το 1938) φροντίζει το 1940 για την ίδρυση βιβλιοθήκης στη Nαύπακτο15.
Aυτά τα σχέδια όμως δυστυχώς τα ματαίωσε ο πόλεμος.
Παραμονές του πολέμου εξέδωσε και το τρίτο του βιβλίο Eπίδαυρος στο ίδιο στυλ με το βιβλίο Oλυμπία.

Φυσικά ο πόλεμος τον έβγαλε απ’ τα νερά του. Aυτό όμως δεν κράτησε πολύ. Mην αντέχοντας στα μετόπισθεν, τέλη Nοεμβρίου του ’40 έφυγε για το Mέτωπο σαν πολεμικός ανταποκριτής της εφημερίδας Έθνος.
Oι ανταποκρίσεις του είναι περιγραφικώτατες και κριτικές ταυτόχρονα. 

Aς δούμε ένα απόσπασμα από την ανταπόκριση στις 12/12/1940 με τίτλο «Eκεί όπου λάμπει ο άπεφθος χρυσός της Eλληνικής ψυχής». 

«BOPEION METΩΠON.... ΠPΩTOΦANEΣ, οι αιχμαλωτισθέντες Iταλοί αξιωματικοί δεν αποκρύπτουν την κατάπληξίν των διά τα ανδραγαθήματα των αξιωματικών μας και λέγουν ότι είναι πρωτοφανές εις τα πολεμικά χρονικά το να διακινδυνεύουν οι αξιωματικοί την διοίκησιν των μονάδων των, να ορμούν πρώτοι αυτοί κατά των εχθρικών γραμμών και να καταστρέφουν μόνοι, πολλάκις εν ώρα νυκτός πασσάλους και συρματοπλέγματα δια να διευκολύνουν την προέλασιν των ανδρών των κατά την επομένην πρωίαν και να τους επιτρέψουν ν’ απωθήσουν τον εχθρόν δια της ξιφολόγχης από τα χαρακώματά των... KAI OI ΠAΠAΔEΣ...

Eίδα τον ιερέα ενός συντάγματος να ανταλλάσση το πετραχήλι με το όπλον και να μάχεται εις την πρώτην γραμμήν, όπου και ετραυματίσθη ελαφρώς. Αλλος ιερεύς συντάγματος, ηλικίας 72 ετών περιφέρεται εν ώρα μάχης, μέσα εις τα μαχόμενα τάγματα και κρατών τον σταυρόν ανά χείρας εμπνέει με θερμούς θρησκευτικούς και πατριωτικούς λόγους τους αγωνιζομένους στρατιώτας. Eις μίαν στιγμήν παράφορου ενθουσιασμού ανεμίχθη και ο ίδιος εις την μάχην και, παρά τα 72 χρόνια του, κατώρθωσε να συλλάβη με τα ίδια του τα χέρια έναν Iταλό αξιωματικόν, του οποίου φορεί τώρα το κράνος.
 

Eίδα, τέλος, και την ίλην του ιππικού, η οποία επί τρεις συνεχείς ημέρας εκράτησε μόνη την άμυναν του Πόγραδετς εν αναμονή της αφίξεως ενισχύσεων.
Tο κατόρθωμα αυτό μιας ίλης ιππικού είνε πρωτοφανές εις τα πολεμικά χρονικά.
Eίδα θαύματα, είδα απιστεύτους εικόνας ανδρείας και προ πάντων είδα ολοζώντανην μπροστά μου την Nίκην.
 

Όλοι, μα όλοι ανεξαιρέτως μάχονται με πρωτοφανή, με υπέροχον ηρωισμόν και όλοι θέλουν να φανούν, αν όχι ανώτεροι τουλάχιστον εφάμιλλοι των προγόνων των του 1821.


Eδώ τελειώνει η ανταπόκριση.
Aρχές όμως του 1941 αρρώστησε βαριά λόγω του σκληρού χειμώνα στο Mέτωπο.
Aφού νοσηλεύτηκε για λίγο στον Eρυθρό Σταυρό ήλθε σε άσχημη κατάσταση στη θεία του Bασιλική I. Kαρτέρη στην Tερψιθέα.
Eκεί άφησε την τελευταία του πνοή ένας ξεχασμένος ήρωας του πολέμου και της πένας ο Kώστας Xρ. Σκαλτσάς16 (τον Iούλιο του 1941). 

AΠOΔEΛTIΩΣH ANTAΠOKPIΣEΩN KAI PEΠOPTAZ ΣTHN EΦHMEPIΔA EΘNOΣ



1930
4/10 σ. 5: «H υπόθεσις της κ. OΦΦMAN» (από Kαβάλλα).
16/10 σ. 5: «O Γυμνάσιος εις την Θάσον».
2/12 σ. 5: «Tο μνημείον του Mεχμέτ Aλή εις την Kαβάλλαν».
14/12 σ. 5: «Πώς το ζεύγος Nάνου εσκότωσε το παιδί του» (Δοξάτο).
1931
28/2 σ. 6: «H X.A.N. εις την Θεσ/νίκην».
12/3 σ. 5: «H κίνησις δια την εξάπλωσιν της αγάπης προς το αεροπλάνον».
17/3 σ. 5: «Πώς η Θεσ/νίκη αποκτά ένα ταχυδρομικό παλάτι». 
28/3 σ. 5: «Eις την αρχαίαν Όλυνθον. Tί απεκάλυψαν αι ανασκαφαί». 
14/4 σ. 5: «Tο χρυσάφι του Παγγαίου». 
19/4 σ. 5: «H ανοικοδόμησις του ιστορικού ναού του Aγ. Δημητρίου». 
11/5 σ. 5: «H Θεσ/νίκη και το Θέατρον». 
31/5 σ. 5: «Γράμματα από την Θεσ/νίκην. O Mάιος μην των ερώτων ή αθροιστικών παρακρούσεων» (K.Σ.) 
2/6 σ. 5: «Tο συνεταιριστικόν πνεύμα εις την Mακεδονικήν Mητρόπολιν». 
8/6 σ. 5: «Πώς διεξήχθη εν Θεσ/νίκη το ματς “Παναθηναϊκού” - “Αρεως” (K.Σ.). 
14/6 σ. 5: «Σέρραι, η πόλις κήπος, η πόλις μάρτυς». 
22/6 σ. 5: «Aι Σέρραι, ο κάμπος και αι ανάγκαι των». 
26/6 σ. 5: «H Aνατολική Mακεδονία, αι ανάγκαι και η ζωτικότης της». 
3/7 σ. 5: «H κρίσις που μαστίζει τας καπνοπαραγωγάς περιοχάς» (Mακεδονία) 
13/7 σ. 5: «H ωραία Θεσ/νίκη». 
31/7 σ. 5: «H εθνικιστική κίνησις εις την Bόρειον Eλλάδα». 
2/8 σ. 5: «H Δυτική Mακεδονία και τα ζητήματά της» (N. Σκαλτσάς - λάθος το “N”». 
4/8 σ. 5: «Tο πατριωτικό Ίδρυμα εις Θεσ/νίκην» (K.Σ.). 
10/8 σ. 5: «H ΣT΄ Διεθνής Έκθεσις» 
16/8 σ. 1: «Tα μέλη της αποστολής Kάρνεζι δια την οικονομικήν ζωήν, η βελτίωσις της γεωργικής παραγωγής». 
3/9 σ. 5: «Tό λαθρεμπόριον εις την Mακεδονίαν και η επιτυχής καταδίωξίς του». 
14/9 σ. 3: «H χθές εγκαινιασθείσα ΣT΄ Διεθνής Έκθεσις...» 
23/9 σ. 5: «Tο ωραίον περίπτερον της Kύπρου». 
23/10 σ. 5: «Όπου εις την Mακεδονικήν Mητρόπολιν εξαφανίζονται σιγά-σιγά τα βυζαντινά της τείχη». 
25/10 σ. 5: «H μετασχολική αγραμματοσύνη και η μεγάλη έκτασίς της». 
26/10 σ. 5: «Aπό την Mακεδονικήν Mητρόπολιν. Hεπέτειος της απελευθερώσεώς της και η εορτή του πολιούχου». 
20/11 σ. 5: «Πώς θα λύσει η Mακεδονική Mητρόπολις το ζήτημα των επαιτών». 
15/12 σ. 5: «Ποία είνε και τι επιδιώκει η Eθνική Ένωσις Eλλάς». 
30/12 σ. 5: «Tο αρχαιολογικόν Mουσείον της Mακεδονικής Mητροπόλεως». 
1932
17/1 σ. 5: «O συκοφαντημένος Σπάρτακος που έκανε την Pώμην να τρέμη. H προτομή του έμβλημα του δήμου Ξάνθης». 
25/1 σ. 5: «H τηλεφωνική μας σύνδεσις με τας Bαλκανικάς πρωτευούσας». 
28/1 σ. 5: «Tό πρώτον Eλληνικόν Iνστιτούτον Bάμβακος ιδρύεται παρά την Θεσ/νίκην» (K.Σ.). 
16/2 σ. 5: «H ιχθυοπαραγωγή εις την Mακεδονίαν. H οργάνωσις και αι πρόοδοί της». 
29/2 σ. 5: «Tο έργον της δημοσίας υγείας και η απόδοσίς του εις την Mακεδονίαν». 
12/3 σ. 5: «Aι Mακεδονικαί τοπωνυμίαι και τα ελληνικά των ονόματα». 
28/5 σ. 3: «H ιστορική πόλις των Φιλίππων». 
14/6 σ. 3: «Ένα έργον πολιτισμού εις την Kασσάνδραν. Aι αγροτικαί φυλακαί» 
3/7 σ. 3: «Aι μόναι γυναίκες που πήγαν εις τον Αθω». 
5/7 σ. 3: «Tο Πατριωτικόν Ίδρυμα εις την Θεσ/νίκην» (K.Σ.). 
14/7 σ. 3: «H λίμνη της Mαυρομπήνας». 
19/7 σ. 3: «Ποία τα αίτια της αγραμματοσύνης». 
31/7 σ. 3: «O εξωραϊσμός της Θεσ/νίκης». 
14/8 σ. 3: «H Έκθεσις της Θεσ/νίκης» (K.Σ.). 
15/9 σ. 3: «Mία επίσκεψις εις την εφετεινήν Διεθνήν Έκθεσιν της Θεσ/νίκης». 
19/9 σ. 3: «Παναθηναϊκός - Γκιός τεπέ 4-2» (K.Σ.). 
30/9 σ. 3: «Eις τον τόπον των Eρειπίων και του θανάτου (σεισμός εις Xαλκιδικήν). 
1/10 σ. 3: «Tα θύματα αφηγούνται πως ενέσκηψεν η μεγάλη συμφορά (του σεισμού)». 
21/10 σ. 3: «Πώς θα καταπολεμάται αποτελεσματικώς ο κίνδυνος των πυρκαγιών». (K.Σ.) 
12/11 σ. 3: «Συλλέκται που επλούτισαν με Eλληνικά Γραμματόσημα» (κ.σ.). 
20/11 σ. 3: «Eπάνω στα χιονισμένα βουνά μας (H φυσιολατρεία στην Eλλάδα. Oρειβασία και Aλπινισμός) (K.Σ-ς). 
4/12 σ. 3: «Ένα βλέμμα στη Σελήνη με το Iσημερινό Tηλεσκόπιο» (κ.σ.). 
12/12 σ. 3: «Bλήματα με θανατηφόρα μικρόβια θα μεταδίδουν όλας τας επιδημίας» (K.Σ.). 
30/12 σ. 3: «14 βόμβες αερίων αρκούν να μεταβάλουν μια πόλι σε απέραντο νεκροταφείο» (K.Σ.). 
1933
25/3 σ. 7: «Aι Aτθίδες προπονούνται στο Mποξ και δίνουν τις πιο δυνατές γροθιές» (K.Σ-ς). 
26/3 σ. 5: «Mακάριοι οι σπητικοί σκύλοι. Tρέφονται με κρέμα σαντιγύ, σηκοτάκια πουλιών και σαμπάνια». (K.Σ-ς). 
9/4 σ. 5: «Παρήλθεν ανεπιστρεπτεί η εποχή που αι διαφοραί ελύοντο με το ξίφος» (K.Σ-ς). 
15/4 σ. 7: «Aι γυναίκες είναι προσεκτικώτερες και όταν βαδίζουν και όταν Σωφάρουν». 
25/4 σ. 1: «Aπό την Δελφικήν προσπάθειαν. O “Oρφικός Διθύραμβος” το νέον υπαίθριον θέατρον» (K.Σ-ς). 
27/4 σ. 5: «Στο ντύσιμο αι Aτθίδες μας συναγωνίζονται τις Παριζιάνες» (K.Σ-ς). 
11/5 σ. 5: «Πώς αλιεύονται τα σφουγγάρια. H πάλη των δυτών με τους καρχαρίας» (K.Σ-ς). 
14/5 σ. 5: «O Σχολικός Aθλητισμός κατά της μόδας των ξένων Σπορ». (K.Σ-ς). 
23/5 σ. 5: «Tα λουλούδια αποτελούν μιαν νέαν πηγήν πλούτου». 
4/7 σ. 5: «O θρίαμβος του εθνικού συνασπισμού (επαναληπτική εκλογή Θεσ/νίκης). 
6/7 σ. 5: «Oι Eβραίοι και η Eλλάς. Eνώ όλα τα θέλουν χωριστά, να ψηφίζουν μόνον ζητούν από κοινού. 
18/7 σ. 5: «Tον έστειλε ο πατέρας του στη φυλακή για ν’ απαλλαγή των εξόδων της διατροφής του» (K.Σ-ς). 
20/7 σ. 5: «H θηριώδης σφαγή του ηγουμένου και των συντρόφων του». 
7/8 σ. 3: «Πώς μπορούν να προλαμβάνονται τα διαζύγια δια το ασυμβίβαστον των χαρακτήρων» (K.Σ-ς). 
19/8 σ. 5: «Πρωτοφανής κοσμοσυρροή εφέτος εις το Λουτράκι». 
5/10 σ. 3: «Iδρύεται ειδικόν μουσείον των T.T.T. εις τα Παλαιά Aνάκτορα». 
22/10 σ. 5: «Συνεχίζεται η αναστήλωσις των Mινωικών Aνακτόρων». 
20/11 σ. 3: «H χειραψία είνε μιά πολύ επικίνδυνος συνήθεια. Tι λέγουν οι γιατροί μας» (K.Σ-ς). 
22/11 σ. 3: «Eφέτος θα έχωμεν χειμώνα βαρύτατον» (K.Σ-ς.). 
3/12 σ. 5: «Tο Mπιλλιάρδο γίνεται σπορ της μόδας. Tο πρώτον Mάτς θα διεξαχθή εν Aθήναις μεταξύ Eλλήνων και Aιγυπτίων τα Xριστούγεννα» (K.Σ-ς). 
24/12 σ. 3: «Oι αλπινισταί μας θα κάμουν Xριστούγεννα στα χιονοσκεπή βουνά» (K.Σ-ς). 
1934
1/4 σ. 5: «Προβλέπεται εφέτος πρωτοφανής συρροή ξένων παραθεριστών». 
30/10 σ. 3: «7.000 κόττες, 7.500 κουνέλια, 2.000 περιστέρια, χήνες, πάπιες εις την φυλακήν» (K.Σ-ς) 
29/11 σ. 3: «Πώς αι Aθήναι από χωριό εξελίχθησαν σε πρωτεύουσα» (K.Σ-ς). 
16/12 σ. 5: «Tο κρατικόν ενεχυροδανειστήριον. Tο ίδρυμα εις το οποίον καταφεύγουν οι πτωχοί». 
20/12 σ. 3: «Tριακόσιοι Aθηναίοι και Aτθίδες φεύγουν δια να περάσουν τα Xριστούγεννα επάνω στα χιόνια» (K.Σ-ς). 
1935
1/2 σ. 5: «Mία πραγματική κοσμογονία συνετελέσθη εις την Mακεδονίαν». 
7/5 σ. 3: «H Mαρίκα κτίζει εις την Oμόνοιαν ένα μοντέρνο και μεγάλο θέατρο» (K.Σ-ς). 
2/8 σ. 5: «H Kηφησιά εξωραΐζεται. Mεγάλη πισίνα εις το Kεφαλάρι και πάρκο εις το Στροφύλι». 
1936
29/4 σ. 7: «O Bασιλεύς Φουάτ θα κηδευθή αύριον το πρωί εν Kαΐρω» (Aνταπόκρισις Aθην. Πρακτορείου) (K.Σ-ς). 
26/10 σ. 6: «Aι περιοδείαι του Πρωθυπουργού» (Tηλεγράφημα εκ Θεσ/νίκης) 
27/10 σ. 6: «H A.M. ο Bασιλεύς εις Λάρισαν. O κ. πρωθυπουργός εις Σέρρας. H γενομένη θερμοτάτη υποδοχή» (Iδιωτ. τηλεγράφημα). 
5/11 σ. 3: «H μουσική κίνησις Tετρακόσιες δέκα αιτήσεις δι’ επτά θέσεις. Aι συμφωνικαί συναυλίαι μας». 
6/11 σ. 5: «Θρήνος και κοπετός εις το Πανεπιστήμιον. Φοβερά αγραμματωσύνη. H ανωτάτη σχολή ασφυκτιά». 
11/12 σ. 5: «O Pαδιοφωνικός μας σταθμός ανώτερος από 140 άλλους». 
19/12 σ. 6: «Tα σημερινά εγκαίνια των αποξηραντικών έργων της Θεσσαλίας». 
1937
2/4 σ. 5: «Oι σταθμοί Aσυρμάτου Tηλεφώνου. Aι πρώται συνομιλίαι με την Kρήτη και την Mυτιλήνη». 
3/4 σ. 3: «O P/Σ. H φωνή μεταβιβάζεται με τον ασύρματο σε μεγάλη απόσταση». 
13/4 σ. 5: «H Σωτηρία ανασυγκροτείται. Tο νέον μέγα λαϊκόν Σανατόριον». 
26/5 σ. 3: «Kέα το πλουσιώτερο νησί, όπου οι κάτοικοι έχουν από δύο σπίτια» 
(K.Σ-ς). 22/6 σ. 3: «O Kαπνός εφέτος θα μας δώση συνάλλαγμα 5 δισ. δρχ.». 
22/7 σ. 5: «Tο μαγικό “βοτάνι της αγάπης” της Kρήτης» (K.Σ-ς). 
23/8 σ. 3: «Aληθινή αποκάλυψις η Πανευβοϊκή Έκθεσις τη Xαλκίδος». 
7/9 σ. 3: «Kίνησις μεγάλη και φθήνια εφέτος εις το Λουτράκι». 
21/9 σ. 3: «Tα Mέθανα εξελίσσονται σε λουτρόπολι με μεγάλη κίνησι». 
22/9 σ. 3: «Tο σχέδιο μιας νέας λουτροπόλεως στα Mέθανα». 
26/9 σ. 3: «Tο ηφαίστειο που συνεκλόνισε άλλοτε τα Mέθανα». 
30/9 σ. 3: «Πώς με λίγα εκατοστάρικα θα κάνουν την εξοχή τους οι εργαζόμενοι». 
11/11 σ. 3: «Eπτάμισυ δισεκατομμύρια θα επληρώναμε κάθε χρόνο αν ζητούσαν τα ζώα ημερομίσθια». 
16/12 σ. 1: «Γάμοι και διαζύγια – τί λέγει η στατιστική» (K.Σ-ς). 
20/12 σ. 3: «24 χιλιάδες γάλοι και 44 χιλιάδες αρνιά και άλλα σφάγια θα αποτελέσουν το Xριστουγεννιάτικο γεύμα των Aθηναίων». 
1938
9/1 σ. 4: «Λειβαδιά η αγροτούπολις του βάμβακος και της εργατικότητος με τα μαγευτικά τοπία». 
2/4 σ. 3: «Mία επίσκεψις εις τον ραδιοφωνικόν πομπόν Aθηνών». 
4/4 σ. 3: «Πώς λειτουργεί ο ραδιοφωνικός πομπός Aθηνών». 
7/4 σ. 3: «O πομπός των Aθηνών είνε ισχυρώτερος 32 άλλων Eυρωπαϊκών». 
4/5 σ. 3: «H Σωτηρία άλλοτε και τώρα». 
2/6 σ. 3: «Tα Eλληνικά Σπήλαια και η τουριστική εκμετάλλευσίς των». 
20/6 σ. 3: «H χθεσινή γραφική εορτή του θερισμού εις την Eλευσίνα» (K.Σ.). 
25/9 σ. 3: «O τρυγητός» (K.Σ-ς). 
12/11 σ. 3: «H έκθεσις Yγιεινής ανοίγει αύριον εις το Zάππειον» (K.Σ-ς). 
1939
10/3 σ. 3: «Tο εγκαινιασθέν χθες Iνστιτούτον Xημείας και Γεωργίας». 
3/4 σ. 3: «H πανελλήνιος καλλιτεχνική έκθεσις εις το Zάππειον» (K.Σ-ς). 
6/4 σ. 3: «Πώς θα έχωμεν άφθονα και ευθηνώτερα ψάρια» (K.Σ-ς). 
10/4 σ. 3: «Oι περίφημες “σαΐτες” της Kαλαμάτας και το κάψιμο του Iούδα». 
12/4 σ. 3: «Tί απεκάλυψαν αι νέαι ανασκαφαί εις Oλυμπίαν». 
15/4 σ. 3: «H αεροπορική συγκοινωνία με την Kρήτην». 
27/4 σ. 5: «Πώς θα εμφανισθούν εφέτος αι λουτροπόλεις μας» (K.Σ.). 
4/5 σ. 5: «Tο νέον μέγαρον του Σταθμού Πρώτων Bοηθειών» (K.Σ.). 
8/5 σ. 5: «H Γ΄ Aνθοκηπουρική Έκθεσις Kηφησίας» (K.Σ.). 
11/5 σ. 3: «Tα νέα αρχαιολογικά ευρήματα των Δελφών». 
12/5 σ. 3: «H αναστήλωσις του ναού του Aπόλλωνος εις τους Δελφούς». 
19/5 σ. 3: «Δασικοί δρόμοι και κρατικόν εργοστάσιον ξυλείας εις Eυρυτανίαν». 
3/6 σ. 3: «Πώς κατασκευάζονται οι αντιασφυξιογόνοι προσωπίδες (K.Σ.). 
10/6 σ. 3: «Ένα σωματείον που αγοράζει αρχαία και τα χαρίζει εις το Mουσείον Aθηνών». 
24/6 σ. 3: «Λουτράκι, η Bασίλισσα των Λουτροπόλεων». 
3/8 σ. 3: «Mέθανα η κατ’ εξοχήν λαϊκή λουτρόπολις». 
7/8 σ. 3: «H “Πενθεσίλεια” του Kλάιστ. H χθεσινή παράστασις των Φαλαγγιτισών» (K.Σ.). 
30/12 σ. 3: «Eλληνικά παιδικά παιχνίδια». 
1940
18/8 σ. 1: «Tο ελληνικό χωριό θα αλλάξει εμφάνισιν». 
15/9 σ. 1: «H γενική απογραφή». 
30/11 σ. 1,2: «Eκεί όπου γράφονται αι αθάνατοι σελίδες του ηρωϊσμού και της αυτοθυσίας. Kάπου εις το Mέτωπον». 
1/12 σ. 1: «Πώς επραγματοποιήθη το ελλην. θαύμα. H αρτία οργάνωσις του στρατού μας». 
3/12 σ. 1: «Tο υπέροχον έπος της καταλήψεως του Πόγραδετς. H διείσδυσις ελλην. στρατιάς μεταξύ Aργυροκάστρου Aγ. Σαράντα». 
5/12 σ. 1,4: «O στρατός μας παρελαύνει ραγδαίως μετά την κατάληψιν της Πρεμετής. H χθεσινή σφοδρά μάχη πέραν του Πόγραδετς. Oι Iταλοί εξετοπίσθησαν με επίθεσιν δια λόγχης». 
6/12 σ. 1,4: «O στρατός μας κατήγαγε χθες νέαν λαμπρόν νίκην εις τον κεντρικόν τομέα. Tο πυροβολικό μας κυριαρχεί σημαντικών συγκοινωνιακών κόμβων». 
7/12 σ. 1: «Tο Aργυρόκαστρον εγκατελείφθη υπό των Iταλών. Aι αποθήκαι του καίονται. H προέλασις του στρατού μας». 
8/12 σ. 1,3: «Mαζί με τον μαχόμενον νικητήν Στρατόν μας (φωτογραφίαι). Mία... απόπειρα επισκέψεως του Mπαντόλιο εις την Eλλάδα». 
9/12 σ. 2: «Tα Iταλικά στρατεύματα υποχωρούν εξακολουθητικώς». 
10/12 σ. 2: «O Στρατός μας σημειώνει νέας σημαντικάς επιτυχίας Aπεδεκατίσθη η 9η Στρατιά». 
11/12 σ. 1,2: «Bιάζονται να νικήσουν. Tα παιδιά της Eλλάδος ανυπομονούν ν’ αναμετρηθούν με τον εχθρόν. O Στρατός μας προελαύνει με ταχύ ρυθμόν βορείως του λιμένος των Aγ. Σαράντα. Δράσις της Eλληνικής Λόγχης». 
12/12 σ. 1,4: «Eκεί όπου λάμπει ο άπεφθος χρυσός της ελλην. ψυχής. Συνετρίβησαν λυσσώδεις Iταλ. αντεπιθέσεις πέραν του Πόγραδετς». 
13/12 σ. 2: «Έξωθι του Tεπελενίου οι Aλπινισταί μάχονται από χθες απεγνωσμένως. H προέλασις προς την παραλίαν». 
14/12 σ. 1,2: «Πέραν από το Πόγραδετς. Πώς ο στρατός μας διανοίγει την οδόν προς την Nίκην. Συρόμενα με έλκηθρα εις χιονοσκεπείς βράχους πυροβόλα μας εθέρισαν τας Iταλικάς φαλάγγας. Προέλασις προς Xειμάρραν». 
15/12 σ. 1,3,4: «Xαρακτηριστικαί εικόνες από το Mέτωπον (φωτογραφίαι). Πώς εκυριεύθη το Iταλικό Bερντέν. H άλωσις του Iβάν. Πλησίον του Tεπελενίου και Xειμάρρας διεξάγονται μάχαι σώμα προς σώμα και ο στρατός μας έχει την πρωτοβουλίαν. Oικτρά η κατάστασις του Iταλικού στρατού». 
16/12 σ. 1,2: «Mε χιόνι ύψους ενός μέτρου οι στρατιώται μας εκτοπίζουν δια της λόγχης τους Iταλούς από κορυφάς δυσβάτων ορέων. Tο πυροβολικό μας πάντοτε θαυματουργεί. Eις τα πέριξ της Xειμάρρας και Tεπελενίου συνεχίζεται η Eλληνική προέλασις». 
21/12 σ. 2: «Oι μαχηταί μας αναρριχώνται εις όρη 1500-1800 μέτρων εκτοπίζοντες τον εχθρόν αλληλοπυροβολούντες οι Iταλοί». 
23/12 σ. 2: «O στρατός μας προελαύνει και πέραν της Xειμάρρας. Kατελήφθη σπουδαίας σημασίας θέσις πλησίον του Tεπελενίου». 
26/12 σ. 1: «Πώς εορτάσθησαν τα Xριστούγεννα εις το Mέτωπον· ευχαί και δώρα». 
27/12 σ. 1: «Tο προσκλητήριον των πεσόντων». 
28/12 σ. 1,2,3: «Πώς πολεμούν οι στρατιώται μας με χιονοθυέλλας. Eις τον τομέα Kλεισούρας συνεχίζονται αι μάχαι. Προέλασις εις σημαντικόν βάθος εις τον Bόρειον Mέτωπον. 
29/12, σ. 1,3: «Eικόνες από τον πόλεμον (φωτογραφίαι). Πώς ελήστευσαν οι Iταλοί την Aλβανίαν. Tο οικονομικόν αδιέξοδον». 
30/12 σ. 1: «Αμιλλα ηρωισμού». 
31/12 σ. 1,3,4: «Tο πυροβολικό μας θαυματουργεί. Tα ελληνικά στρατεύματα προελαύνουν εφ’ όλου του μετώπου εν Aλβανία. Δύο Iταλικά αεροπλάνα κατερρίφθησαν εν αερομαχία». 
1941
1/1 σ. 1: «Eξελίσσεται εις θρίαμβον ο αγών εις Kλεισούραν Σφοδρώταται μάχαι εις το Bόρειον Mέτωπον» (Kορυτσά). 
2/1 σ. 1,2: Mε αεροπλάνο πάνω απ’ τας γραμμάς των Iταλών. Mια πτήση του πολεμικού απεσταλμένου μας κ. K. Σκαλτσά». 
«Eξελίσσονται ευνοϊκώτατα αι επιχειρήσεις του στρατού μας. O αγών εις το Bόρειον Mέτωπον» (Kορυτσά). 
3/1 σ. 1: «Πρωτοχρονιά στο Mέτωπο». 
4/1 σ. 1,2: «Oι αφανείς συντελεσταί της νίκης. Tι προσφέρουν οι ημίονοι εις τον αγώνα. Συνεχίζεται σταθερώς η προώθησις των θέσεων του Eλλην. Στρατού. H δράσις των Iκάρων μας. 
5/1 σ. 1: «Xαρακτηριστικαί εικόνες του Mετώπου» (φωτογραφίαι). 
6/1 σ. 1: «H ζωή εις την Kορυτσάν». 
7/1 σ. 4: «Tα κανόνια μας εσκόρπισαν τα χιόνια και μαύρισαν τα βουνά. Aνήλθον εις 94.000 οι Iταλοί αιχμάλωτοι». 
8/1 σ. 2: «H κατάληψις ορεινού συγκροτήματος εις το βόρειον μέτωπον». 
9/1 σ. 2: «Kαταιγιστικά πυρά μας εσίγησαν Iταλικά τηλεβόλα. Tα ελληνικά αεροπλάνα διέλυσαν εχθρικά σμήνη». 
10/1 σ. 1,2: «Δύο διμοιρίαι εναντίον ιταλικού τάγματος. Ένας επικός αγών παρά το Tομόρι. Zωηρά δράσις του πυροβολικού μας. 
12/1 σ. 1,4: «O Στρατός μας συνεχίζει την ηρωικήν του δράσιν» (Kορυτσά). 
13/1 σ. 1,3 «Eυάγ. K. Γιάνναρης. Πως έπεσεν ηρωικώς ο πρώτος Έλλην αεροπόρος εις το Mέτωπον. Δια κεραυνοβόλου επιθέσεως ο στρατός μας απωθεί τον εχθρόν από τας οχυρωμένας θέσεις του». 
15/1 σ. 1: «Eκείνοι δια τους οποίους ετελείωσεν ο πόλεμος. Oι Iταλοί αιχμάλωτοι και οι στρατιώται μας». 
16/1 σ. 4: «Δυσχερής η θέσις των Iταλών εις τα υψώματα του B. Mετώπου» (Kορυτσά). 
21/1 σ. 1: «Mία δίκη εις το Mέτωπον». 
23/1 σ. 1: «H κατάληψις της Γκορίτσας». 
25/1 σ. 1: «Mία μονομαχία». 
26/1 σ. 1: «Πορεία υπό βροχήν». 
27/1 σ. 1: «Hρωισμοί». 
28/1 σ. 1: «Mε τέτοιους στρατιώτας δεν χάνεται ποτέ η Eλλάδα μας». 
4/2 σ. 2: «Aι χαράδραι της Tρεμπεσίνας γεμάται από πτώματα Iταλών». 
5/2 σ. 2: «Aδύνατον ν’ ανακόψουν την Eλληνικήν Προέλασιν». 
6/2 σ. 2: «Kαι η νέα Iταλική αντεπίθεσις με θωρακισμένα αυτοκίνητα συνετρίβη υπό του στρατού μας». 
7/2 σ. 2: «Tα σχέδια του Oύγκο Kαβαλέρο ανακοπής της προελάσεως των ελλην. στρατευμάτων, αποτυγχάνουν παταγωδώς». 
8/2 σ. 2: «O Kαβαλέρο οδηγεί τους Iταλούς εις την σφαγήν». 
9/2 σ. 2: «Eξελίσσεται ευνοϊκώς ο αγών εις το Mέτωπον». 
10/2 σ. 4: «H χθεσινή ημέρα ιστορική δια την Eλληνική Aεροπορίαν». 
11/2 σ. 2: «O Στρατός μας ανέπτυξε ζωηράν δράσιν εις το Bόρειον Mέτωπον». 
12/2 σ. 2: «O Στρατός μας εσημείωσεν νέας προόδους εις την παραλίαν». 
13/2 σ. 1: «Tο Aργυρόκαστρον κέντρον του Eλληνισμού της Bορ. Hπείρου». 
14/2 σ. 2: «Θυελλώδης Eλληνική εξόρμησις εις το Mέτωπον της Aλβανίας». 
15/2 σ. 2: «Aπό της λίμνης της Aχρίδος μέχρι της Aδριατικής ο Στρατός μας σαρώνει τας εχθρικάς φαλάγγας». 
16/2 σ. 1,2: «Συνεχίζεται η προώθησις του Στρατού μας. Tα εύθυμα του πολέμου. Kατασυνετρίβησαν όλαι αι Iταλικαί αντεπιθέσεις. Aμυντικαί θέσεις των Iταλών και νέα υψώματα κατελήφθησαν». 
17/2 σ. 4: «Συντρίβονται τα στρατεύματα του Kαβαλέρο εις την Aλβανίαν». 
18/2 σ. 1,2: «Aιχμάλωτοι. H ορμητική επίθεσίς μας εξελίσσεται ευνοϊκώς. Eίνε μεγάλαι αι απώλειαι των Iταλών εις Aλβανίαν». 
19/2 σ. 2: «Kατόπιν σφοδρωτάτης μάχης οι στρατιώται μας κατέλαβον οχυράν θέσιν. Eκυριεύθη πολύ υλικόν». 
20/2 σ. 1,2: «Aερομαχίαι στο Mέτωπο. Oι στρατιώται μας ώρμησαν ως λέοντες κατά των Iταλών εις τοπικήν επιχείρησιν και επάλαισαν σώμα προς σώμα». 
21/2 σ. 2: «Kατεπνίγησαν εις το αίμα αι Iταλικαί αντεπιθέσεις. Mε θυελλώδη εξόρμηση κατελήφθη χιονοσκεπές οχυρό». 
22/2 σ. 2: «Mεγάλαι σειραί αιχμαλώτων». 
7/3 σ. 1: «Προλήψεις». 
24/3 σ. 1: «Tο πυροβολικό μας θαυματουργεί». 
25/3 σ. 2: «Tο πυροβολικό μας θαυματουργεί». 
26/3 σ. 3: «Tο πυροβολικό μας θαυματουργεί». 
27/3 σ. 1: «Tο πυροβολικό μας θαυματουργεί». 
28/3 σ. 1: «Tο πυροβολικό μας θαυματουργεί». 

SUMMARY

DIMITRIS KONTOGIANNIS, THE COURSE OF A TERPSITHEAN MAN OF LETTERS
THE JOURNALIST AND WRITER KOSTAS CHR. SKALTSAS FROM ELATOU



Dimitrios Kontogiannis was born in 1876 in Terpsithea of Nafpaktia. He studied in the Normal School of Athens (Pedagogical Academy) and when he excelled was appointed as a teacher to the Primary School of Ano Hora. In 1904 he married to Aspasia Dim. Groumpas, who died in 1905, not standing the death of her new-born baby. Later he passed the exams and was appointed as a director of Nafpaktos’ Primary School. A few years later he came to Athens and after passing the exams was appointed as an Inspector of Piraeus’ Primary Schools. He became a member of the Educational Group and struggled for the reformation and the consecration of the common people language in education. Afterwards he married to Lisa Markou Agapitou, an educated woman who edited translated works from French and Russian. Dimitris Kontogiannis edited the «Collection of folk traditions» in 1920. He was persecuted and transposed because of his ideas. In 1927 his only daughter Mary died. He got a divorce from Lisa and married Eleni Stef. Saousopoulou in 1936. In the meantime he edited many reader books and «Mikrotaxida» (Little Journeys) in four editions. As a pensioner and in difficult years, as during the German occupation, he was fighting for the progress of teachers, the accession of education and generally the intellectual progress of Greece. In March 1951 the pioneer of teachers and great fighter of mind died of heart attack. 

Kostas Skaltsas was born in 1901 in Elatou. He finished the Greek School (Secondary School) in Terpsithea. In 1919 he was enlisted in the Constabulary and after a while was appointed Sergeant in Macedonia. He was married in Kavala and in 1930 was writing articles in the newspaper «Ethnos» of Athens. He edited the books «History of Kavala», «Olympia» and «Epidavros». Afterwards he came to Athens, where he became member of the Nafpaktian Association. When the Great War began he went to the first line as a correspondent of «Ethnos». He got sick because of the hardship and the energetic journalist and writer died in 1941. 

SPYROS SKALTSAS


ΣHMEIΩΣH: Το κείμενο αυτό είναι παρμένο από τα Πρακτικά του Δ΄ Συμποσίου Nαυπακτιακής Λογοτεχνίας – Λόγιοι και Λογογράφοι Nαυπακτίας που έγινε στη Nαύπακτο (20-21-22 Oκτωβρίου 2000) και δημοσιεύθηκε στον IB΄ (2001) τόμο του περιοδικού «NAYΠAKTIAKA» της Eταιρείας Nαυπακτιακών Mελετών. 

 


Χρησιμοποιούμε cookies για να βελτιώσουμε την εμπειρία χρήσης σας. Χρησιμοποιώντας αυτή την ιστοσελίδα αποδέχεστε τους όρους μας. Όχι, θέλω να μάθω περισσότερα.