ΜΑΥΡΑΓΑΝΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝ (1901-1992)

κείμενο: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΠΑΝΟΥ

 Ο Σπυρίδων Αριστείδου Μαυραγάνης γεννήθηκε στην Ελατού το έτος 1901. Έμαθε τα πρώτα του γράμματα στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού και στο Σχολαρχείο της Βετολίστας (Τερψιθέας). Παρακολούθησε την πρώτη τάξη του Γυμνασίου στην Πάτρα και τελείωσε το Γυμνάσιο στην Αθήνα, υπό εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες, εργαζόμενος σε διάφορες δουλειές για να κερδίζει τα προς το ζην, καθώς κατήγετο από πολύ φτωχή οικογένεια. 


Το 1920 παρουσιάστηκε για να υπηρετήσει τη θητεία του στο 2/39 Σύνταγμα Ευζώνων στο Μεσολόγγι απ’ όπου έφυγε με το βαθμό του Δεκανέα για το Γουδί, στον Όρχο Αυτοκινήτων, στη συνέχεια μετατέθηκε στη Σμύρνη και κατόπιν με το βαθμό του Λοχία στη Στρατιωτική Αποστολή Κωνσταντινούπολης. 

Όταν το 2/39 Σ.Ε. έφτασε στη Σμύρνη το Δεκέμβριο του 1920, ο νεαρός Σπ. Μαυραγάνης πήρε αμέσως το βάπτισμα του πυρός. Συμμετείχε στη μάχη του Καπά Αλάν και στην κατάληψη της οχυρωμένης τοποθεσίας Καληνσίρτ, το Μάρτιο του 1921, όπου του ανατέθηκε η Διοίκηση της Διμοιρίας, τραυματίστηκε και σε αναγνώριση της πολεμικής του δράσης του απονεμήθηκε ο Πολεμικός Σταυρός. Έλαβε μέρος στις επιχειρήσεις για την κατάληψη της Κιουτάχειας, του Δορυλαίου και πέραν του Σαγγαρίου ποταμού. Για τη δράση του στην περίφημη μάχη της 8ης Ιουλίου 1921 του απονεμήθηκε το Αριστείο Ανδρείας. 

Τα έτη 1921-1922 εφοίτησε στη Σχολή της Προύσας για Αξιωματικούς Αυτοκινήτων από την οποία εξήλθε με το βαθμό του Ανθυπασπιστή. 

Το Σεπτέμβρη του 1922 έφτασε στη Ραιδεστό της Ανατολικής Θράκης όπου του ανατέθηκε να μεταφέρει πρόσφυγες στην Αλεξανδρούπολη, τον Ιούνιο του 1923 προήχθη σε ανθυπολοχαγό και μετατέθηκε στην Κοζάνη, στη Διοίκηση της 25ης Διμοιρίας Αυτοκινήτων με σκοπό τη μεταφορά Ελλήνων και Τούρκων προσφύγων κατά τη συμφωνία των Μουδανιών. 

Το 1924 ορκίστηκε μόνιμο στέλεχος του Στρατού και μετετέθη στον Όρχο Αυτοκινήτων Οργανώσεως και Επιλογής Αθηνών. 

Το 1925 προήχθη στο βαθμό του Υπολοχαγού και μέχρι το 1928 παρακολούθησε μαθήματα στο Διδασκαλείο Γυμναστικής, στη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού, στη Σχολή Εφαρμογών Αυτ/των και μετεκπαιδεύτηκε στο Fontainebleau της Γαλλίας καταλήγοντας στο Dusseldorf της Γερμανίας όπου παρακολούθησε την κατασκευή και παρέλαβε 450 αυτοκίνητα για τον Ε.Σ. 

Στη δεκαετία του 1930 υπηρέτησε σε διάφορες διοικητικές θέσεις του Στρατού που είχαν σχέση με τα αυτ/τα και δίδαξε το ίδιο αντικείμενο σε Σχολές Αξ/κών. Ήδη από 1934 είχε προαχθεί σε Λοχαγό και το 1940 με την κήρυξη του πολέμου προήχθη σε Ταγματάρχη. 

Υπήρξε μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της Οργάνωσης Εθνικής Αντίστασης ΤΡΙΑΙΝΑ και το 1943 μετέβη στις ορεινές περιοχές των επαρχιών Ναυπακτίας και Δωρίδας με αποστολή να βοηθήσει την τρίτη ανασυγκρότηση του 5/42 Σ.Ε. (Δ. Ψαρρού) όπου συνελήφθη και φυλακίστηκε στη Ναύπακτο. Αναγνωρίσθηκε ως Αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης 1941-1944 και τιμήθηκε με το αναμνηστικό Μετάλλιο της Εθνικής Αντίστασης. 

Το 1947 προήχθη σε Αντισυνταγματάρχη, το 1951 σε Συνταγματάρχη και το 1957 σε Ταξίαρχο. Σε όλους τους βαθμούς του Ανωτέρου Αξ/κού προήχθη κατ’ εκλογήν. 

Το 1957 αποστρατεύθηκε με προαγωγή στο βαθμό του Υποστρατήγου εν αποστρατεία, έχοντας υπηρετήσει συνολικά 37 χρόνια στον Ελληνικό Στρατό. 

Από το 1955 μέχρι το 1971 προσέφερε τις υπηρεσίες του στον Τομέα Μαθητείας ως τεχνικός σύμβουλος του Υπουργείου και συγκρότησε την πρώτη Σχολή Μαθητείας Μηχανικών αυτοκινήτων. 

Ακολούθως και μέχρι το 1988 προσέφερε τις υπηρεσίες του ως τεχνικός σύμβουλος και Πρόεδρος της Εφορίας αυτοκινήτων στον Ε.Ε.Σ. 

Διετέλεσε Πρόεδρος του Συλλόγου Ελατιωτών Ναυπακτίας από το 1962 έως το 1966, θέση από την οποία προώθησε μεταξύ άλλων την επίλυση δύο προβλημάτων ζωτικής σημασίας για την Ελατού. Το ένα ήταν η ηλεκτροδότηση του χωριού από τη Δ.Ε.Η., με τη βοήθεια του αειμνήστου Ιακώβου Διαμαντοπούλου, Βουλευτού τότε της Ενώσεως Κέντρου. Το άλλο ήταν η προέκταση του αμαξιτού δρόμου Ρέρεση - Λιμνίστα με κατεύθυνση Τερψιθέα - Ελατού - Ανω Χώρα. Με το θέμα αυτό είχε ασχοληθεί ήδη από το έτος 1949, μαζί με τους αειμνήστους Γιάννη Φινινή και Νικόλαο Μητσόπουλο. 

Απεβίωσε το έτος 1992 σε ηλικία 91 ετών. 

Το έτος 1992 ο Σπυρίδων Μαυραγάνης εξέδωσε με δικά του έξοδα βιβλίο με τον τίτλο Το χωριό μου η Ελατού και το χρονικό της ζωής μου, το οποίο εδώρησε στο Σύλλογο Ελατιωτών Ναυπακτίας, προκειμένου να το διαθέσει για την οικονομική του ενίσχυση. 

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη που κατ’ ουσίαν καθένα από αυτά αποτελεί ξεχωριστό βιβλίο. 

Το πρώτο μέρος με τίτλο «Το χωριό μου η Ελατού», αφιερωμένο «στη μνήμη των αγωνιστών της Ελατούς», συνιστά εγχειρίδιο όπου ο συγγραφέας πραγματεύεται την ιστορία της ευρύτερης περιοχής από την αρχαιότητα μέχρι και την Επανάσταση του 1821, θέμα που καταλαμβάνει πάνω από το ήμισυ της εκτάσεως του πρώτου μέρους και κατόπιν επικεντρώνει το θέμα στην Ελατού και παρέχει στοιχεία τοπικής ιστορίας, λαογραφικά, ονοματολογικά, εθιμικά, της κοινωνικής και καθημερινής ζωής καθώς και περιγραφές τοπίων και κτισμάτων. Το πρώτο μέρος κλείνει με δύο κεφάλαια εκ των οποίων το ένα αναφέρεται στο ξενοδοχείο της Ελατούς ως ζωτικής σημασίας έργο του Συλλόγου Ελατιωτών Ναυπακτίας το δε άλλο εμπεριέχει παραινέσεις και προτάσεις για τη διατήρηση και την ανάπτυξη του χωριού και της τοπικής κοινωνίας. 

Τα αναφερόμενα στην ιστορική διαδρομή της ευρύτερης περιοχής αποτελούν απλουστευμένη σύμπτυξη των ήδη γνωστών στους μελετητές ιστορικών στοιχείων από την εν γένει ιστορική βιβλιογραφία, διατηρούν πάντως την αξία τους ως μία σύνοψη των ιστορικών γεγονότων για τον μη μελετητή αναγνώστη. 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το βιβλίο όταν αναφέρεται στη μετά την απελευθέρωση περίοδο της ιστορίας της Ελατούς αρχίζοντας από τη μεταφορά του χωριού στη σημερινή του θέση και τις ειδικότερες πληροφορίες για την παραδοσιακή αρχιτεκτονική των κτισμάτων και τη λειτουργική τους χρήση, για την ασυνήθιστη νομική πράξη αυτοδέσμευσης των κατοίκων του χωριού για την προστασία του ελατοδάσους, για την ιστορία του σχολείου, της εκκλησίας και των εξωκκλησιών, για να περάσει κατόπιν στα έθιμα και τις συνήθειες της καθημερινής ζωής, την αμφίεση, τα συνοικέσια και τους γάμους, την παρασκευή του τσίπουρου, τις μεγάλες γιορτές, τις προλήψεις, δεισιδαιμονίες, παροιμίες που συνηθίζονταν στο χωριό, για τα ανθρωπωνύμια και τα τοπωνύμια του χωριού. 

Το πρώτο μέρος του βιβλίου, που αποτελεί και το κατ’ εξοχήν συγγραφικό έργο του Σπυρίδωνος Μαυραγάνη, αποπνέει μιαν εσώψυχη επιτακτική ανάγκη του πατριώτη, ο οποίος έχοντας εν εγρηγόρσει το αίσθημα του καθήκοντος, στη δύση του βίου του, θεωρεί ότι αυτό που ο ίδιος κατέχει ως γνώση της ζωής των προγόνων και της γενέτειρας οφείλει να το κληροδοτήσει στους μεταγενέστερους, πολύ δε περισσότερο που μέχρι τότε δεν είχε εκδοθεί μια μονογραφία από Ελατιώτη για την Ελατού. 

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου με τίτλο «Το χρονικό της ζωής μου», αφιερωμένο στη μνήμη των γονέων του συγγραφέως, δεν αποτελεί απλώς μία βιογραφία, με την έννοια της εξιστόρησης της ζωής και των πράξεων του προσώπου, αλλά σε ένα μεγάλο μέρος του ο Σπυρίδων Μαυραγάνης αναπτύσσει ως άνθρωπος και ως στρατιωτικός τις ηθικές και ιδεολογικές αρχές του, σε βαθμό μάλιστα που εύλογα ο αναγνώστης συμπεραίνει ότι αυτό ήταν και το κίνητρο για τη συγγραφή του δεύτερου αυτού μέρους του βιβλίου. Ειδικότερα ο συγγραφέας αναφέρεται στον αντίκτυπο που είχαν στην υπηρεσιακή του εξέλιξη, τα πολιτικά γεγονότα δύο ιστορικών περιόδων, στις οποίες οι στρατιωτικές οργανώσεις αποτέλεσαν την αιχμή του δόρατος για τη διεκδίκηση της εξουσίας από τα πολιτικά κόμματα. Συγκεκριμένα αναφέρεται στο κίνημα του 1935 και στη δράση της παραστρατιωτικής οργάνωσης ΙΔΕΑ (Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωματικών) στη δεκαετία του 1950. 

SUMMARY

THE AUTHORS IAKOVOS DIAMANTOPOULOS
AND SPYROS MAVRAGANIS FROM ELATOU



Iakovos Diamantopoulos (1905-1993) was a doctor of medicine, a Member of Parliament and Minister of Medicine and Education. He wrote many scientific articles, five at least political books and two selections of poems «Psychokathreftismata» (Reflections of Soul) and «Lampyrides» (Splendors).
Spyridon Mavraganis (1901-1992) became a major-general of the Greek Army and President of the Elatiotes’ of Nafpaktia Society. He wrote the historical book «To horio mou i Elatou kai to hroniko tis zois mou» (My village Elatou and the chronicle of my life). 

ELEFTHERIA PANOU


ΣHMEIΩΣH: Το κείμενο αυτό είναι παρμένο από τα Πρακτικά του Δ΄ Συμποσίου Nαυπακτιακής Λογοτεχνίας – Λόγιοι και Λογογράφοι Nαυπακτίας που έγινε στη Nαύπακτο (20-21-22 Oκτωβρίου 2000) και δημοσιεύθηκε στον IB΄ (2001) τόμο του περιοδικού «NAYΠAKTIAKA» της Eταιρείας Nαυπακτιακών Mελετών. 

 


 

 

Χρησιμοποιούμε cookies για να βελτιώσουμε την εμπειρία χρήσης σας. Χρησιμοποιώντας αυτή την ιστοσελίδα αποδέχεστε τους όρους μας. Όχι, θέλω να μάθω περισσότερα.