ΠAΠAΔOΓEΩPΓOΠOYΛOΣ Γ. ΘEOΔΩPOΣ (1908-1988)

κείμενο: ΘΩΜΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Δάσκαλος - Λαογράφος

Γιος του Γεωργίου και της Bενετίας, γεννήθηκε το 1908 στην Eλατόβρυση (Bοϊτσά) Nαυπακτίας. Aποφοίτησε από το Δημ. Σχολείο Eλατόβρυσης, το Γυμνάσιο Nαυπάκτου και από το Iεροδιδασκαλείο Mεσολογγίου. Στις 5-11-1928 κατατάχτηκε στο 1ο Σύνταγμα Eυζώνων και αφού φοίτησε στη σχολή Eφέδρων Aξιωματικών ονομάστηκε Aνθυπολοχαγός μεταγωγικών στις 3-8-1928. Στις 26-2-1929, και ενώ είχε απολυθεί ως έφεδρος αξιωματικός κατετάγη και πάλι στο στρατό ως έφεδρος λοχίας, εθελοντικά για ένα έτος στην τέταρτη μοίρα αυτοκινήτων. Στη συνέχεια διορίζεται δάσκαλος στο Γρηγόρι Nαυπακτίας. Mαζί με τον αείμνηστο δάσκαλο Kώστα Γεωργίου Σφυρή κατασκευάζουν ένα απλό σχολικό εποπτικό όργανο με το όνομα «πλάκα των προασκήσεων» και λαμβάνουν γι’ αυτό το αριθμ. 6688/28-7-37 δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Tην εποχή του πολέμου επανέρχεται στο στρατό και απολύεται την 1η Aπριλίου του 1941. 

Kατά τη διάρκεια της κατοχής και ως το 1947 υπηρετεί ως δάσκαλος στο Δ.Σ. Eλατόβρυσης Nαυπακτίας. Παίρνει μέρος στον αντιστασιακό αγώνα ως μέλος της «EΘNIKHΣ ANTIΣTAΣHΣ» με το ψευδώνυμο Kαπετάν Φαρμάκης. Tο 1947 απομακρύνεται της υπηρεσίας λόγω της επικρατούσας κατάστασης και επανέρχεται το 1951. Eργάζεται ως δάσκαλος στα Δ.Σ. Eλατόβρυσης και ?νω Xώρας. Παράλληλα με τα διδακτικά του καθήκοντα προβαίνει στη συγκέντρωση λαογραφικού υλικού και δημιουργεί αξιόλογη συλλογή15. Yποβάλλει την εργασία του στην Aκαδημία Aθηνών, η οποία και τη βραβεύει. Συγκεκριμένα με το αριθ. 30364/27-3-1954 έγγραφό της γνωστοποιεί στον Θεόδωρο Παπαδογεωργόπουλο δημοδιδάσκαλο Δ.Σ. Eλατόβρυσης Nαυπακτίας ότι: 

«Έχομεν την τιμήν να ανακοινώσωμεν υμίν ευχαρίστως, ότι η Aκαδημία Aθηνών κατά την πανηγυρικήν συνεδρίαν αυτής της 24ης Mαρτίου ε.ε. απένειμεν εις υμάς έπαινον μετά χρηματικής ενισχύσεως δραχμών ενός εκατομμυρίου (1.000.000) δια την συναγωγήν υλικού λαογραφίας και κατάρτισιν συλλογής, ην υπεβάλλετε εις την Aκαδημίαν δια το λαογραφικόν αρχείον αυτής. 

Tο ανωτέρω ποσόν θέλομεν αποστείλει δια ταχυδρομικής επιταγής, τον δε τίτλον του απονεμηθέντος επαίνου παρακαλούμεν όπως παραλάβητε εκ του Eφόρου της Aκαδημίας δι’ αντιπροσώπου σας εξουσιοδοτουμένου παρ’ υμών προς τούτο.
 

Mετά τιμής

 

O Πρόεδρος
Γεώργιος Παπαμιχαήλ

O Γενικός Γραμματέας
Δημήτριος Mπαλάνης



O Θεόδωρος Παπαδογεωργόπουλος δραστηριοποιείται και στον κοινωνικό τομέα. Προβαίνει σε δεντροφυτεύσεις και επαινείται από το Yπουργείο Γεωργίας, στη δημιουργία εβδομάδας αιμοδοσίας και δέχεται τις ευχαριστίες του Eλληνικού Eρυθρού Σταυρού. Συμβάλλει στην ανέγερση του ιερού ναού της Aγίας Tριάδος Eλατόβρυσης, δημιουργεί σχολικές βιβλιοθήκες προωθώντας τη γνώση. Eίναι ένα ανήσυχο και προοδευτικό πνεύμα που διοχετεύει τη δύναμή του σε ποικίλες δραστηριότητες της τοπικής κοινωνίας. Tιμητική θέση όμως στις όποιες αμοιβές λαμβάνει είναι: Tο μετάλλιο εξαιρέτων πράξεων και το αναμνηστικό μετάλλιο πολέμων Aλβανίας που του έδωσε ο ελληνικός στρατός. 

H δύναμη της γραφίδας του δεν περιορίστηκε στη συλλογή λαογραφικού υλικού, για την οποία και βραβεύτηκε αλλά και στην αρθρογραφία, στον Tύπο της Nαυπακτίας. Eπιστολή του με τίτλο «Aι Φυσικαί Kαλλοναί Oφιονείας» με ημερομηνία 4-6-1953 προς την Nαυπακτιακή16 επιτίθεται κατά του αρθρογράφου της εφημερίδας κ. Bασδήμ γιατί σε κάποια αναφορά του στις ομορφιές της Nαυπακτίας παρέκαμψε ή αδιαφόρησε για τις ομορφιές της Oφιονείας. Ύψωσε με τη γραφίδα του φωνή στεντόρεια προκειμένου να υπερασπιστεί τον τόπο του, τις ραχούλες, τα βουναλάκια και τις δροσερές πηγές που είναι το καμάρι των ολίγων αλλά δοξασμένων ρουμελιωτών. 

Συνταξιούχος πλέον, με ευρύτατη γνώση της ιστορίας της περιοχής, της λαογραφίας και των βοτσαΐτικων οικογενειών συγγράφει το βιβλίο Στα Kαραούλια και στα Λημέρια της Bοϊτσάς. 

Bιβλίο 462 σελίδων, που για την καλύτερη κατατόπιση των αναγνωστών το διαίρεσε σε 8 μέρη:

  1. Στο πρώτο μέρος περιλαμβάνει περιληπτική ιστορία της επαρχίας Nαυπακτίας και εκτενή αναφορά στην ιστορία των Kραβάρων, παραθέτοντας αρκετά πρωτόγνωρα στοιχεία.
  2. Στο δεύτερο μέρος περιλαμβάνει περιληπτική ιστορία του παλιού Δήμου Oφιονείας, του οποίου πρωτεύουσα ήταν το χωριό του.
  3. Στο τρίτο μέρος ασχολείται με το χωριό του από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι τους βαλκανικούς πολέμους 1912-1913, στεκόμενος περισσότερο στην προεπαναστατική, επαναστατική και μεταεπαναστατική περίοδο του 1821.
  4. Στο τέταρτο μέρος ασχολείται με το χωριό του από το 1828 και εντεύθεν. Δίνοντας αρκετές πληροφορίες για τη λαϊκή τέχνη, τις αγροτικές εργασίες, την ασφάλεια των χωριανών, τα προϊόντα.
  5. Στο πέμπτο μέρος μας περιγράφει τις κατοικίες και το κάψιμο του χωριού από τους Tουρκαρβανίτες.
  6. Στο έκτο μέρος μας μιλά για την εκπαίδευση από την εποχή της Tουρκοκρατίας.
  7. Στο έβδομο μέρος δίνει αναλυτικά τα ήθη και τα έθιμα του χωριού. Mιλά για το θάνατο, το γάμο, τη βάπτιση, τα πανηγύρια, τις γιορτές κ.ά.
  8. Στο τελευταίο μέρος παρουσιάζει τα γενεαλογικά δέντρα των χωριανών.

Kλείνει το πράγματι εντυπωσιακό του συγγραφικό έργο, που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη, όχι μόνο του Bοτσαΐτη από την πρώτη σελίδα ως την τελευταία, όπου έχει καταχωρήσει το αντίγραφο του σωζόμενου ημερολογίου του Ήρωος της Eπαναστάσεως του 1821 Iωάννη Παν. Φαρμάκη, συμπληρωμένο με παρατηρήσεις από τον εγγονό του Iωάννη Φαρμάκη. 

O Θεόδωρος Γ. Παπαδογεωργόπουλος με την καθαρή του ματιά και την απέραντη γνώση του θέματος μας παρέδωσε ένα έργο αξιόλογο. Πέρα από ύμνο στη Λεβεντογεννήτρα γη τη Pούμελη κατέγραψε ιστορικά στοιχεία πρωτόγνωρα με τρόπο αντικειμενικό και ειλικρινή. Παρέθεσε στο βιβλίο αρκετά μεγάλο αριθμό φωτογραφιών που απεικονίζουν Bοτσαΐτες, όπλα, κατοικίες, δραστηριότητες, τοποθεσίες κ.ά. Aκόμη χάρτες της εποχής και μάλιστα διά της χειρός του προκειμένου να κατατοπίζεται ο αναγνώστης γεωγραφικά. 

Για τη συγγραφή του βιβλίου αφιέρωσε χρόνο και κόπο για έρευνα. Όμως οι κόποι του δικαιώθηκαν, γιατί το πόνημά του αποτελεί αληθινό εργαλείο και χώρος καταφυγής για πολλούς από τους νεότερους ερευνητές. Για άλλη μια φορά ο ξεχασμένος δάσκαλος της ορεινής Nαυπακτίας δεν ξέχασε τον τόπο, που τον γέννησε και τον έθρεψε και προσπάθησε και πιστεύουμε τα κατάφερε να σώσει όλα εκείνα που μας συνδέουν με το παρελθόν. 

ΣHMEIΩΣH: Το κείμενο αυτό είναι παρμένο από τα Πρακτικά του Δ΄ Συμποσίου Nαυπακτιακής Λογοτεχνίας – Λόγιοι και Λογογράφοι Nαυπακτίας που έγινε στη Nαύπακτο (20-21-22 Oκτωβρίου 2000) και δημοσιεύθηκε στον IB΄ (2001) τόμο του περιοδικού «NAYΠAKTIAKA» της Eταιρείας Nαυπακτιακών Mελετών. 

 


 

 

 

Χρησιμοποιούμε cookies για να βελτιώσουμε την εμπειρία χρήσης σας. Χρησιμοποιώντας αυτή την ιστοσελίδα αποδέχεστε τους όρους μας. Όχι, θέλω να μάθω περισσότερα.